سوختگی نوعی جراحت پوست یا غشاهای مخاطی (مثل پوشش دهان، معده، ملتحمه و مجاری هوایی) است که در اثر گرمای بیش از حد، سرمای بیش از حد، مواد شیمیایی و جریان الکتریکی ایجاد میشود.
جراحت سوختگی میتواند از این فراتر رود و ساختمانهای زیر پوست مثل ماهیچهها، استخوانها، اعصاب و رگهای خونی را نیز گرفتار کند. شرایط آسیب، علت سوختگی، محل و شکل سوختگی، وسعت، سن مصدوم، محل آن و وجود ضایعات همراه از جمله معیارهایی هستند که در تعیین شدت سوختگی بهکار میروند.
سوختگی سطحی: فقط سبب قرمزی، تورم و حساسیت پوست میشود و به طور طبیعی بدون باقی گذاشتن اثری از خود، بهبود مییابد. این سوختگی نیاز چندانی به مراقبت پزشکی ندارد.
سوختگی متوسط: با ایجاد تاول مشخص میشود و در صورت عدم رسیدگی دچار عفونت میشود.
سوختگی عمیق: محل سوختگی به رنگ خاکستری در میآید و با وجود وسعت سوختگی، دردی ندارد، زیرا اعصاب مربوط به درد نیز در محل سوختگی از بین میروند. این سوختگی نیاز به بستری در بیمارستان و گاهی پیوند پوست دارد.
برای بهبود
صرفنظر از سوختگیهای شدید که نیاز به مراقبتهای دقیق پزشکی دارد برای هرکس ممکن است سوختگیهای خفیف رخ دهد. برای درمان این قبیل سوختگیها استفاده از کمپرس سرد روی محل سوختگی علائم درد و سوزش را تخفیف میدهد. برای این کار میتوانید گازاستریل را با آب یخ آغشته کرده و حدود ۲۰-۱۵ دقیقه روی محل ضایعه بگذارید. روزی ۶-۴ بار این کار را انجام دهید. آب تمیز بهترین محلول برای شستشوی سوختگی است.
اگر پوست شما تاول زده است، قبل از لمس تاولها، دستها را با آب و صابون بشویید چراکه این تاولها به سادگی دچار عفونت میشوند. برای پانسمان تاولهای پاره شده یک باند استریل روی تاول بگذارید، سپس آن را با پنبه و چسب بپوشانید. بهتر است تاولها را نکنید، چون عفونت میکند.
به هیچوجه از محلولهای یددار یا الکل در زیر پانسمان استفاده نکنید چراکه ترمیم را به تاخیر میاندازند. روزی یکبار پانسمان روی تاولها را تعویض کنید. میتوانید قبل از تعویض با استفاده از کمی آب سرد جدا کردن باند را آسانتر کنید.
مراقب باشید که بانداژ محکم و دورانی را انجام ندهید چراکه در صورت تورم عضو مبتلا، جریان خون دچار مشکل میشود. به همین خاطر در صورت بروز علایمی مثل سوزنسوزن شدن، بیحسی، درد یا تورم و رنگپریدگی پوست باید بانداژ را باز کرده و سریعا به پزشک مراجعه کنید.
پمادهای مختلفی از جمله سیلور سولفادیازین که به صورت کرم یک درصد موجود است، ممکن است برای درمان توسط پزشک تجویز شود. در استفاده از آن روی ضایعات صورت محتاط باشید.
** ۱۰ توصیه برای کمک به سوختگان
تمام سوختگیها سطحی و آسان نیست. اگر با فردی که لباسش آتش گرفته یا دچار سوختگی شده بود برخورد کردید، اقدامات زیر را انجام دهید و مصدوم را به سرعت به بیمارستان برسانید.
۱- فورا شعلههای آتش لباس یا موی مصدوم را خاموش کنید، برای این منظور مصدوم را با یک پرده، پتو، کت یا گلیم تنگ پوشانده و او را در کف زمین صاف بخوابانید.
۲- اگر لباسهای مصدوم در حال سوختن است، به او اجازه ندهید تا بدود.
۳- نباید مصدوم را روی زمین بغلتانید، این کار باعث سوختن نواحی آسیب ندیده میشود.
۴- مصدوم را از محوطهای که دود گرفته است، خارج کنید.
۵- سعی نکنید که قسمتهایی از لباس را که به پوست چسبیدهاند، جدا کنید.
۶- اگر مصدوم بیهوش است با عقب دادن سر وی، هرگونه انسداد راه هوایی توسط زبان را رفع کنید.
۷- اگر نبضی وجود ندارد، ماساژهای قلبی را شروع کنید.
۸- اگر خونریزی خارجی شدید وجود دارد، فورا آن را متوقف کنید.
۹- اگر مصدوم هشیار است برای جایگزینی مایعات از دست رفته به وی آب بدهید.
۱۰- با استفاده از باندهای تمیز محل سوختگی را بپوشانید تا خطر ایجاد عفونت را کم کنید.
